• ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
مصاحبه
12:18:32 - 1397/7/10 سه‌شنبه
مصاحبه دکتر علی اکبر صالحی با روزنامه اعتماد
دکتر صالحی : قطعا از سازمان انرژی اتمی هیچ سندی بیرون نرفته است
متن کامل مصاحبه دکتر علی اکبر صالحی با روزنامه اعتماد ... (1397/07/09)
 

بنيامين نتانياهو، نخست وزير رژيم اسرائيل در جريان سخنراني اخير در مجمع عمومي سازمان ملل متحد ايران را به فعاليت مخفي هسته‌اي در منطقه اي به اسم تورقوزآباد متهم كرد. نخست آنكه پاسخ سازمان انرژي اتمي به عنوان تنها مرجع رسمي فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران به اين ادعا چيست؟
آقاي نتانياهو اين بار واقعا خود را مسخره عام و خاص كرد. دروغگويي ايشان در اين مساله امر بديهي است. ما اصطلاحي به اسم ناكجا آباد داريم و البته از صحبت هاي آقاي نتانياهو هم متوجه نشديم كه نام محل مدنظر تورقوزآباد است يا دورقوزآباد و بيشتر به نظر مي رسد كه همان ناكجاآباد است. سازمان انرژي اتمي كاملا اين ادعاي مطرح شده از سوي آقاي نتانياهو را رد مي‌كند. ما در مكان نام برده شده هيچ گونه فعاليتي نداريم. البته مي گويند عدو شود سبب خير اگر خدا خواهد. اين رسوايي كه با صحبت آقاي نتانياهو به پا شد بهترين پاسخ به رفتارها و تهمت هاي نا به جايي است كه اسرائيل همواره نسبت به ايران داشته است.
آيا تا پيش از شنيده‌شدن اين سخنان از زبان نخست وزير رژيم اسرائيل، آژانس بين‌المللي انرژي اتمي از سازمان سوالي درباره اين ساختمان مورد ادعا كرده بود؟
خير، هيچگاه هيچ سوالي از سوي آژانس بين المللي انرژي اتمي درباره اين مكان مورد ادعاي آقاي نتانياهو از سازمان انرژي اتمي نشده بود و نشده است.
بنابراين سازمان انرژي اتمي براي نخستين بار بود كه اسم اين ساختمان را آنهم از زبان نخست وزير رژيم اسرائيل مي شنيد؟
بله . من سخنراني ايشان را زنده از تلويزيون نگاه مي كردم و زماني كه از اين مكان نام برد بسيار تعجب كردم. اظهارات وی بسيار عجيب بود. روايت هاي متعددي مي شنوم مبنی براینكه عده اي آقاي نتانياهو را دست انداخته اند و آقاي عراقچي هم به زيبايي به اين نكته اشاره كردند. شايد بهتر اين است که اسرائيلي ها در بین منابع خود جستجو كنند و ببينند كه واقعا قضيه از چه قرار بوده است.
نخست وزير رژيم اسرائيل چندماه قبل هم در ادعايي كم و بيش مشابه در كنار چندقفسه از اسناد ايستاد و ادعا كرد كه اين اسناد را از قلب تهران ربوده و به تل آويو برده‌اند. نظر سازمان انرژي اتمي درباره اين ادعا و اسنادي كه اسرائيلي ها مي‌گويند در اختيار دارند،چيست؟ اسرائيلي ها هرزچندگاهي چنين ادعاهايي را مطرح مي كنند فكر مي كنيد منابع اطلاعاتي اسرائيل اين بار هم گروهك هاي معاندي مانند منافقين هستند؟
پاسخ این ادعا را وزير امور خارجه كشورمان به زيبايي دادند اما آنچه كه مي‌توانم بگويم اين است كه قطعا از سازمان انرژي اتمي هيچ سندي بيرون نرفته‌است.
آقاي صالحي ،چه بخواهيم و چه نخواهيم مساله هسته‌اي كشورمان به دليل تحريم‌هايي كه به بهانه آن بر ايران تحميل شد و پس از آن مذاكرات عيان و پرحاشيه  ايران و 1+5 به بحث روز تبديل شده و به زبان خودماني تر اين روزها همه خود را كارشناس مسائل هسته‌اي در مملكت مي دانند. پس از ادعاي نتانياهو بخش قابل توجهي از افكار عمومي به اين ادعا خنديدند و طنزهايي نيز درباره آن ساخته شد اما معدود افرادي هم بودند كه در فضاي مجازي اين ادعا را مطرح كردند كه ايران ابتدا به پرونده نطنز نيز خنديد اما مختومه كردن پرونده ادعاهايي كه گفته مي شد ايران در اين مركز فعاليت مخفي دارد سالها براي ايران زمان و هزينه برد و اكنون نيز اين ادعاي نخست وزير رژيم اسرائيل مي تواند تا همان اندازه براي ايران دردسر شود. آيا تغيير فضاي همكاري ايران و آژانس بين المللي انرژي اتمي در سايه برجام تاثيري در عدم تكرار سناريوي نطنز دارد و يا ميزان بازرسي هايي كه ما در سايه برجام پذيرفته ايم؟
درحال حاضر فضاي همكاري ميان ايران و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي بسيار خوب است. آژانس بين المللي انرژي اتمي تاكنون 12 بار گزارش‌هايي از فعاليت‌هاي صلح‌آميز هسته‌اي ايران داده است. در آن گزارش ها تاكيد شده كه ايران به تمام تعهداتش در چارچوب برجام ، قرارداد پادمان و پروتكل الحاقي ملتزم بوده است. ايران در مدت زمان گذشته از اجراي برجام در چارچوب عمل كرده و 12 گزارش مثبت آژانس بين‌المللي انرژي اتمي نيز مؤید آن است. ايران يكي از كشورهايي است كه بيشترين نفربازرسي را دارد و الحمدالله تا به امروز همكاري‌ها بسيار خوب بوده و هيچ نكته خاصي باعث كند يا ضعيف شدن همكاري‌هاي ايران و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي نشده‌است. هم همکاران ما در داخل كشور به حقوق هسته‌اي ايران اشراف كامل دارند و هم آژانس سعي كرده در چارچوب مسئوليت ‌هاي خود عمل كند. ايران به قرارداد پادمان و پروتكل الحاقي و آنچه در برجام ذكر شده پايبند است اما ما  به چيزي فراتر از اين موارد نه تمكين کرده ایم و نه مي‌كنيم. آژانس بين‌المللي انرژي اتمي از اين موضع ما مطلع است و تاكنون فراتر از اين تعهدات از ما درخواستي يا انتظاري نداشته است.
اگر امروز آژانس بين المللي انرژي اتمي درخواستي را براي بازديد از يك مكان به ايران ارائه بدهد. چه پروسه هايي بايد طي شود؟
قواعد آژانس درباره نظارت بربرنامه هسته‌اي كشورها و يا بازديد از مكان‌هايي در آن كشورها، صرفا مربوط به ايران نيست و  بيش از 130 كشور پروتكل الحاقي را امضا كرده و به اجرا گذاشته‌اند. در چارچوب اين پروتكل اگر دانشگاهي در ارتباط با چرخه سوخت فعاليت داشته باشد،آژانس مي‌تواند سوال‌هايي را درباره ماهيت چرخه سوخت در دانشگاه مدنظر مطرح كند. همچنين آژانس براي حصول اطمينان از اينكه مواد هسته اي در مكان دانشگاه استفاده نشده مي‌تواند درخواست بازديد بدهد. آژانس براساس مقاله‌هايي كه از اساتيد برخي از دانشگاه هاي ايران در مجلات معتبر بين‌المللي چاپ شده سوالاتي از ايران داشت. اين مقاله ها در چارچوب تحقيقات عادي بوده  و در مجلات معتبر بین المللی منتشر شده و آژانس در چارچوب پروتكل الحاقي از ايران خواسته كه در اين زمينه راستي‌آزمايي هايي صورت بگيرد لذا بازديدي از دانشگاه هاي مدنظر صورت گرفته است. برخي از اساتيد ادعا كرده‌اند كه از اتاق هاي آنها و حتي ميز كارهاي آنها بازديد شده اما اين مساله به هيچ وجه صحت ندارد و من كاملا اين مساله را تكذيب مي‌كنم. هنگام بازرسي، كارشناسان سازمان انرژي اتمي نیز بازرسان آژانس را همراهي مي‌كنند و بازرسان آژانس از همان آزمايشگاهي كه مشخص شده بازديد كرده و نمونه‌برداري انجام مي‌دهند تا ببينند كه آيا مواد هسته‌اي در اين مكان به كارگرفته شده يا خير؟ چند روز گذشته آژانس بين المللي انرژي اتمي نامه اي درباره يكي از آخرين بازديد‌هايي كه از دانشگاه ها داشته براي سازمان فرستاد و اين پرونده بسته شد. تاكنون از دو تا سه دانشگاه بازديد داشته‌اند كه در همه اين موارد پرونده را مختومه اعلام كرده‌اند.
اگر آژانس مطلع شود كه در یک نقطه جغرافيايي ماده هسته‌اي است براساس پروتكل الحاقي و قرارداد پادماني مي‌تواند درخواست بازديد كند چرا كه آن مكان طبق تعريفي كه وجود دارد تاسيسات هسته‌اي تلقي مي‌شود. براساس تعريف موجود، تاسيسات هسته اي به مكاني مي‌گويند كه مواد هسته‌اي در آن وجود داشته باشد. اگر يك مكان، تاسيسات هسته‌اي تلقي شود چارچوبي در ارتباط با آن محل بايد رعايت شود كه به عنوان مثال بازديدهاي دوره اي از آنجا صورت خواهد گرفت. لذا دانشگاهي اگر ماده هسته اي دارد و نمي‌خواهد جز تاسيسات هسته اي لحاظ شود بايد مواد هسته اي خود را به سازمان انرژي اتمي منتقل كند. دانشگاه هايي داشته ايم كه مقدار كمي در حد آزمایشگاهی ماده هسته‌اي داشته اند و اين مواد را به سازمان انرژي اتمي منتقل كرده‌اند. اين قواعد صرفا براي ايران نيست و براي كشورهايي كه پروتكل الحاقي را امضا كرده اند خواه ايتاليا باشد و خواه بوركينافاسو شرايط به همين منوال است.  متاسفانه برخي افكار عمومي را به اين سمت سوق مي‌دهند كه گويا فقط براي ايران برنامه ويژه اي وجود دارد كه اين مساله به هيچ وجه صحت ندارد.
سازمان انرژي اتمي به دانشگاه ها اعلام كرده كه در انجام تحقيقات خود آزاد هستند و کسی مانع آنها نیست اما اگر به دنبال انجام تحقيقات تجربي که نیاز به آزمایشگاه داشته باشد كه در آن از مواد هسته اي استفاده شود، پژوهشگاه سازمان انرژي اتمي در اختيار آنها است و مي‌توانند از امكانات وسيع تر اين پژوشگاه به نسبت دانشگاه ها استفاده كنند.
مي توانم از صحبت‌هاي شما اينگونه برداشت كنم كه سطح اعتماد و رابطه ميان ايران و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي در حدي است كه ما نگراني از فضاسازي هاي شبيه به گذشته و بازي هاي سياسي از سوي آژانس نباشيم؟
بله. ما پيش از اين پرونده ادعايي داشتيم كه عنوان پي ام دي را به آن داده و ادعا مي كردند كه مفاد اين پرونده براساس اسناد نوت بوك ربوده شده از ايران است. اين پرونده سازي ها از اساس ساختگي بود . قریب به 8 سال از این پرونده سازی ها گذشته بود که ما در نتیجه مذاکرات هسته ای به برجام دست یافتیم و آژانس اقدام به مختومه سازی پرونده ادعایی درباره فعالیت های هسته ای ایران کرد. حالا دوباره عده اي به دنبال زنده كردن همان اسناد يا اسنادي مشابه آن هستند كه اين بحثي جداگانه است. اين افراد به گمان خود مي خواهند با زنده نگاه داشتن آن پرونده هر وقت در شرايط بن بست قرار گرفتند به مدد آن پرونده فشار لازم را بر ايران وارد كنند.
البته شما مي گوئيد كه ديگر امكان بازگشايي مجدد پرونده ادعايي ( پي ام دي ) وجود ندارد؟
بله. آژانس بين المللي انرژي اتمي به صراحت اعلام كرده كه آن پرونده بسته و مختومه شده است.
يكي از سناريوهايي كه درصورت عدم رضايت ايران از اجراي برجام در غياب آمريكا مطرح مي شود كاهش سطح پايبندي ايران است. مي توانيد به ترتيب اولويت بگوئيد كه مثلا گام اول ي كه ما براي اين كاهش سطح پايبندي برمي داريم ،چيست؟
ما سناريوهاي مختلفي داريم. يك سناريو اين بود كه بدون برهم زدن چارچوب برجام و تعهدهاي خود به آژانس،  دست به يك سري اقدام هايي بزنيم كه حاوي پيام هايي هم براي طرف مقابل باشد.حضرت آقا در 14 خرداد سال جاري در فرماني دستور دادند كه سازمان انرژي اتمي هرچه سريع تر زمنيه  براي توليد 190 هزار سو را فراهم كند كه ما اين كار را انجام داده ايم و سالن پيشرفته و مدرن مونتاژ سانتريفيوژ هاي نسل جديد كاملا آماده است. اين به مفهوم اينكه ما وارد مرحله  توليد سانتريفيوژهاي نسل جديد مي شويم نيست اما آمادگي آن را داريم. ما به دستور حضرت آقا كاري را كه مي توانستيم در 7 تا 8 سال آينده انجام بدهيم باتمهیداتی از قبل سرعت بيشتري پيش برديم. ما در چارچوب برجام نمي خواستيم فعلا در مسير توليد سانتريفيوژهاي نسل جديد در سطح انبوه قرار بگيريم اما به اين كار پس از خروج آمريكا از برجام سرعت بخشيديم.
مورد ديگر راه اندازي يو سي اف (UCF) بود. از حدود ده سال پيش "يو سي اف" متوقف شده بود و ما آن را مجددا راه اندازي كرديم.
علت توقف فعالیت در یو سی اف چه بود؟
در آن زمان ما مواد اوليه مورد نياز را نداشتيم لذا كارخانه متوقف شده بود.يكي از دستاوردهاي برجام اين بود كه ما توانستيم 400 تن به مواد اوليه خود اضافه كنيم كه اين رقم قابل توجهي است. الان در شرايطي هستيم كه مي توانيم يو سي اف اصفهان را مجددا راه اندازي كنيم همزمان با آغاز به كار اين كارخانه ، عمليات بهينه سازي و مدرن سازي كارخانه هم در دست انجام است.
ما گفتيم كه فعاليت هاي هسته اي نه كند و نه متوقف مي شود و عده اي ما را به سخره گرفتند اما يكي از دستاوردهاي ما پس از برجام همين راه اندازي مجدد يو سي اف اصفهان بود. من از عزيزاني كه ناروا و غيرمنصفانه انتقادهايي از سر ناآگاهي مي كنند سوال مي كنم كه چرا يو سي اف ده سال قبل متوقف بود؟ آيا ما امروز در این موضوع پسروي كرديم يا پيشروي؟  
مساله ديگر هم طراحي و ساخت كارخانه جديدي  براي توليد يو اف 4 از اورانيوم تهي شده است كه طراحي هاي اوليه و جايابي ها براي آن انجام گرفته است و دولت هم قول داده كه بودجه مورد نياز براي اين پروژه را  تامين كند. ما متناسب با بودجه تاميني از طرف دولت، مي توانيم سرعت كار را تنظيم كنيم. اين كارخانه نيز در صورت تاسيس ،كارخانه بسيار مهمي خواهد بود.
اين سه مورد كارهايي بوده كه ما در واكنش به خروج آمريكا از برجام انجام داده ايم اما هيچ كدام خلاف برجام نيست.هركدام از اين موارد يك پيام علمي دارد و طرف مقابل اين پيام را دريافت كرده است و من ترجيح مي دهم در اين زمينه چندان وارد جزئيات نشوم.
ميزان برگشت پذيري ايران براساس سناريوهاي مختلف با چه میانگین سرعتی خواهد بود؟
براساس سناريوهاي مختلف سرعت بازگشت پذيري ما بسيار بالا است و ما اين نكته را به مقام هاي ارشد نظام اعلام كرده ايم. هيات نظارت بربرجام در جريان جزئيات اين سناريوها و سرعت برگشت پذيري ما قرار دارد. من همواره به عنوان فردي كه در جريان جزئيات فني مذاكرات بوده ام مي گويم اميدوار هستم تصميمي اتخاذ نشود كه مساله برگشت پذيري مطرح شود و برجام همچنان ادامه پيدا كند. اما در صورت تصمیم نظام ، برگشت پذیری ما بسيار سريع خواهد بود. فرض كنيد نظام تصميم بگيرد كه ما غني سازي 20 درصد را از سر بگيريم ، ما در عرض حداقل 4 تا 5 روز اين فرايند را درحد توليد قابل قبول راه مي اندازيم. اين مساله معناي بسياري دارد اما ما اميدوار هستيم كه برجام پابرجا بماند. ما در حال حاضر از سير پيشرفت فعالیت های هسته اي راضي هستيم و همين آهنگ و سرعت و مجموعه اقدام ها را كاملا در راستاي اهداف بلندمدت ماموريت هاي سازمان مي دانيم.
ما برای نخستین بار پس از انقلاب در مسیر تنوع و تعدد بخشی به نیروگاه های خود قرار گرفته ایم. وضعیت ساخت دو نیروگاه جدید به چه شکل است؟
 پس از انقلاب اين نخستين بار است كه ما دو نيروگاه بزرگ در دست تاسيس داريم. ما در حال مذاكره با كشورهاي ديگر براي دسترسي به راكتورهاي كوچك هستيم و در اين زمينه با چين مذاكراتي داشته ايم و با كشورهاي ديگري هم به زودي وارد گفتگو خواهیم شد. در بعد ساخت نيروگاهي نه تنها عقب نيستيم بلكه جلو هم هستيم . قبل از برجام جز يك نيروگاه ، نيروگاه ديگري نداشتيم اما اكنون دو نيروگاه در دست ساخت داريم. اميدوار هستيم كه در سال آتي ميلادي به مرحله بتون ريزي براي اين دو نيروگاه برسیم.
آیا از هم اکنون پیش بینی های لازم برای تامین سوخت این نیروگاه ها هم صورت گرفته است؟
بله ، در حوزه هسته ای نخستین هدف سازمان برنامه ریزی و ساخت نیروگاه است و هدف دوم سازمان تامين سوخت مطمئن اين نيروگاه ها است. براي تامين سوخت مطمئن اين نيروگاه ها ما بايد چرخه سوخت خود را تكميل كنيم . چرخه سوخت مراحل متفاوت از اكتشاف و استخراج است تا تبديل اورانيوم، غني سازي و ساخت سوخت و يا انجام اقدام هاي لازم براي پسمانداری. تمامي اين كارها در حال انجام هستند.
غير از اين مسائل ما در سازمان كمك هاي بسيار جدي به وزارت نفت ، وزارت بهداشت ، بخش كشاورزي و سلامت و بطور کلی صنعت مي كنيم كه اغلب اين كمك ها در مرزهاي دانش هستند و كمك هاي ابتدايي نيستند. تجهيزاتي كه ما براي وزارت نفت مي سازيم را طرف خارجي به بهانه تجهيزات با كاربري دوگانه در اختيار ايران قرار نمي دهد. در ضمن ما با استفاده از تجربه اي كه در حوزه ساخت سانتريفيوژ داشته ايم توانسته ايم سانتريفيوژهايي را براي بخش سلامت بسازيم. همچنین در پروژه ای جداگانه قرار است از آب سنگين در چاه هاي نفت استفاده كنيم و اين روشي است كه در كشورهاي پيشرفته انجام مي شود.
پروژه گداخت در كشور تقريبا حالت ايستايي داشت چرا كه ارتباط چنداني با دنياي خارج نداشتيم و در داخل به حالت اشباع رسيده بوديم. براي اينكه در اين زمينه پيشرفت بيشتري داشته باشيم و سقف فعاليت ها را بالا ببريم لاجرم بايد با دستاوردهاي گداخت در كشورهاي پيشرفته تر آشنا مي شديم. اكنون با فرانسه قرارداد بسيار خوبي داريم كه در اين قرارداد در بازه زماني مشخص،  ضمن آموزش نيروهاي خود پروژه هاي تحقيقاتي مشتركي با فرانسه تعريف كرده ايم. ضمن اينكه قرار شد ما شاخص محصول سه گانه گداخت توکامک خود را از 10 به توان 16 فعلی به 10 به توان 21 برسانيم. كه اين مساله جهش بزرگي در فناوري گداخت است. اين مساله نيز مانند بسياري از نمونه هايي كه در بالا گفتم قبل از برجام ميسر نبود و در سايه گشايش هاي ناشي از برجام ميسر شده است. براساس قراردادي كه با فرانسوي ها بستيم دانشمندان ايراني در فرانسه دوره خواهند ديد و دانشمندان فرانسوي هم در ايران كارگاه هاي آموزشي برگزار خواهند کرد.
ما قبل از برجام در کشور فعالیتی بنام ايزوتوپ هاي پايدار نداشتيم. تمركز تحقيقات ما بر روي غني سازي اورانيوم بود اما اكنون غني سازي بر روي ايزوتوپ هاي ديگر را هم آغاز كرده ايم. ايزوتوپ هايي كه هرگرم آنها گاهي چند صد دلار و گاهي چند هزار دلار است. با كمك روس ها اين پروژه را نيز جلو مي بريم. هرچند اصول غني سازي اورانيوم با غني سازي عنصر ديگر يكي است اما در جزئيات فناوري تفاوت هايي وجود دارد و ما در سایه برجام به فناوري و تجربه ديگري ورود پيدا كرديم. انصافا هم، از روس ها براي همكاري با ما در اين پروژه قدرداني مي كنيم البته هنوز پروژه ادامه دارد اما اولين نمونه هاي غني سازي تلريوم و زينون را گرفتيم كه بسيار ارزشمند است. ما براي غني سازي اين عناصر بايد مواد اوليه آن را هم تامين كنيم كه در حال انجام اين مساله نيز هستيم.
 ما دراين دو سه سال گذشته از برجام،  آزمايشگاه "ملي مواد" را در فردو ساختيم كه آزمايشگاه بسيار بزرگي است و تجهيزات قابل توجهي دارد و مهندسان بسيار زيادي هم در اين آزمايشگاه به كار گرفته شده اند. همچنین آزمايشگاه "مرجع ملي خلا" را در فردو در حال ساخت داریم كه اخيرا حاج آقاي ذالنوري و دکتر فلاحت پيشه كلنگ احداث آن را زده اند. اين آزمايشگاه مي تواند به بسياري از صنايع،  خدمات ارزشمندي را ارائه دهد كه تاکنون فاقد آنها بوديم.
گفته می شود که سازمان انرژی اتمی طرح هایی را برای تامین آب شرب بخش هایی از شمال و جنوب کشور در نظر دارد. برنامه مدنظر سازمان در این حوزه چیست و در چه مرحله اجرایی قرار دارد؟
ما گروه جديدي را در خصوص بحث آب ( به معناي عام ) به راه انداخته ايم. منظور از بحث عام در مساله آب دایره وسیعی از فعالیت ها است که می تواند از بحث آب شیرین کن تا گرفتن آب از رطوبت هوا را شامل شود به گونه ای که ارزان قیمت تمام شود و به کمک مشکلات کمبود آب آشامیدنی در شمال و جنوب کشور بشتابد.تاکنون 5 نمونه از این ماشین ساخته شده و تا چند هفته آینده در اختیار مراجع مختلف قرار خواهد گرفت. این ماشین ثبت اختراع شده و مجوزهای لازم از وزارت بهداشت و سایر وزارتخانه های مربوطه را گرفته است . این ماشین می تواند منجر به دردسترس قرار گرفتن تمیزترین آب در منازل شود. این دستگاه شبیه دستگاه های آب سرد کن است که به عنوان نمونه هموطن ما در جنوب می تواند با قراردادن آن در گوشه ای از منزل خود 30 تا 40 لیتر روزانه آب سالم در اختیار داشته باشد. 
چه بازه زمانی برای قرار گرفتن ماشین در خط تولید انبوه در نظر گرفته شده است؟
مسئولیت سازمان تولید نیست بلکه تحقیق و رساندن نمونه ها است که این کار ما انجام شده و باید در اختیار وزارت صنایع برای تولید انبوه قرار بگیرد. در حال حاضر روستاهای ما در جنوب باید آب آشامیدنی سالم را با تانکر جا به جا کنند اما با این وسیله از این کار بی نیاز خواهند شد. ما در حال حاضر در مرحله تحقیق روی شیوه های ابداعی برای گرفتن آب از هوا هستیم که نتیجه پس از عملیاتی شدن رسما اعلام خواهد شد.
یکی از حوزه های بسیار مهم که دنیا شاهد تحول عظیمی در آن خواهد بود ، در فناوری کوآنتومی است که ما در این حوزه نیز پژوهشکده ای را به نام پژوهشکده فوتونیک و فناوری کوآنتومی تاسیس کردیم. دنیا به شدت در حال سرمایه گذاری در این فناوری است. برای ورود به این فناوری ما به کلیدی نیاز داشتیم که آنهم انجام آزمایش درهم تنیدگی بود. ما برای اولین بار در میان کشورهای اسلامی و شاید در میان کشورهای درحال توسعه موفق شدیم این آزمایش را انجام بدهیم . این موفقیت یک دستاورد علمی بزرگ برای ایران است اما آثار این دستاوردها در طول زمان مشخص می شود. اتحادیه اروپا نقشه راه خود در فناوری کوآنتومی را در سال 2016 تدوین نموده و ایران نیز نقشه راه خود را سال گذشته نوشته و می توان گفت که ما تقریباً همزمان در حال گام برداشتن در این مسیر هستیم. البته امکانات و سرمایه گذاری های آنها قابل توجه است اما ما نیز متناسب با شرایط خود گام های خوبی در این مسیر برداشته و برخواهیم داشت انشاالله.
صنعت هسته ای پس از برجام نه متوقف ، نه کند شد بلکه سرعت یافت و امروز با آهنگی کاملا متناسب با امکانات خود در این صنعت پیش می رویم . در حوزه هسته ای ، ما بر روی ریل توجیه اقتصادی قرار داریم و اینگونه نیست که صرفا سرمایه گذاری کنیم بلکه همه چیز امکان سنجی و اقتصاد سنجی می شود و فعالیت های هسته ای ما به گونه ای است که برای هر ریالی که در این حوزه هزینه می شود ، بررسی های لازم انجام شده است.  
يكي از ايرادهاي رئيس جمهور آمريكا به برجام به تاريخ هاي انقضاي موجود در توافق بازمي‌گردد. ترامپ خواهان تمديد اين تاريخ‌هاست و ما در يك سال و نيم گذشته هرزگاهي از سوي مقام هاي اروپايي چون امانوئل مكرون موضع گيري ديده ايم دال بر اينكه ابتدا بايد به اين توافق پايبند باشيم و سپس درباره توافقي ديگر با ايران در خلال اجراي برجام به تفاهم برسيم. آيا در سالهاي گذشته از اجراي برجام نشانه اي از سوي اعضاي غيرامريكايي برجام ديده ايد كه خواهان تمديد تاريخ انقضاي برخي از تعهدات ايران باشند؟
هیچ گاه هیچ درخواستی در این زمینه از سوی هیچ کدام از اعضای باقی مانده در برجام نداشته ایم. ضمن اینکه بارها از سوی مقام های متفاوت کشورمان اعلام شده است که ما بر روی چیزی که قبلا توافق کرده ایم مجددا مذاکره نخواهیم کرد. در آینده هم غیرممکن است که برخی بندهای مربوط به زمان محدودیت های هسته ای ایران را مورد تجدید نظر یا تمدید مجدد قرار دهیم.
شما در سخنراني اخير خود در مجمع عمومي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي ، ابراز اميداري كرده بوديد كه روند رسیدن به«نتیجه گیری وسیع تر»در رابطه با برنامه هسته ای کشورمان تسریع شود. براساس برجام در صورتي كه آژانس اين نتيجه گيري وسيع تر را اعلام كند ،محدوديت هاي كليدي از برنامه هسته اي ايران رسما برداشته خواهند شد و البته تحريم هاي غيرهسته اي سازمان ملل از جمله ممنوعيت بر آزمايش موشك هاي بالستيك و تحريم سلاح هاي متعارف هم برداشته خواهد شد. سطح همكاري سازمان با آژانس براي تسريع در روند رسيدن به نتيجه گيري وسيع تر چگونه است؟
ما همه تلاش خود را در این حوزه می کنیم و بارها به آژانس بین المللی انرژی اتمی هم اعلام کرده ایم و تذکر داده ایم که تحت نفوذ سیاسی هیچ عضوی قرار نگیرند تا رسیدن به نتیجه گیری وسیع تر درباره برنامه هسته ای ایران مطابق با اصولی که سازمان برای خود قائل شده صورت پذیرد. ما در فاصله سه سال گذشته از برجام شاهد انتشار 12 گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی بودیم که نشان دهنده به جا آوردن تعهدات ایران است . همزمان تعداد نفر بازرسی های انجام گرفته در ایران نیز قابل توجه است و این مساله نیز باید عامل تسریع تلاش های آژانس برای اعلام نتیجه گیری وسیع تر درباره برنامه هسته ای ما باشد. کشورهای دیگر هم این نتیجه گیری وسیع تر آژانس را به سرعت دریافت نکردند و گفته می شود که برای کشوری مانند ژاپن هم این رویه بین 5 تا 8 سال طول کشید.البته باید بگویم که گزارش نتیجه گیری وسیع تر آژانس بین المللی انرژی اتمی کارت سفید دائمی نیست و باید هرساله تایید و تمدید مجدد آن صورت بگیرد. البته تعداد نفر بازرس سالانه ژاپن هم بسیار زیاد است اما به هرحال نتیجه گیری وسیع تر آنها صادر شده و ما هم از آژانس خواسته ایم که هرچه سریع تر این نتیجه گیری را برای ما نیز صادر کند.
زمان مد نظر ایران برای دریافت این گزارش نتیجه گیری وسیع تر چه زمانی است؟
برای ما زمان ایده آل همین امروز است و ما اعتقاد داریم که این 12 گزارش آژانس می تواند مبنای خوبی برای صدور نتیجه گیری وسیع تر باشد.  اگر نبود نفوذ ناپیدای دیگران،  قطعا آژانس این نتیجه گیری را زودتر اعلام می کرد اما به هرحال آنها هم به دلایلی احتیاط می کنند چرا که می دانند برخی آنها را تحت فشار  قرار می دهند. ما امیدوار هستیم که آژانس در آینده نه چندان دوری این گزارش را صادر کند چرا که در غیراینصورت در دل برجام این نکته مشخص شده که تا 8 سال پس از اجرای برجام این گزارش منتشر شود و انجام این مساله در این تاریخ حسن چندانی برای آژانس نیست، ما امیدوار هستیم در آینده نه چندان دوری این نتیجه گیری اعلام شود.
آيا ادعاهايي چون ادعاي بنيامين نتانياهو درباره وجود فعاليت هاي هسته اي مخفي در ايران مي‌تواند در اين مسير اختلال ايجاد كند؟
خیر. این ادعاها بیشتر دستمایه مسخره عام و خاص شده و اتفاقا این ادعاها باید روند صدور گزارش نتیجه گیری وسیع تر درباره صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران را تسریع کند. ما دلمان می خواهد که اگر قرار  است نتانیاهو خود را اینگونه دستمایه مسخره همگان کند هر روز ادعاهایی از این دست را در سطح بین المللی مطرح کند.  
شما در همان سخنراني اخير خود در مجمع آژانس جمله اي گفتيد كه در رسانه هاي بين المللي بازتاب فراواني پيدا كرد و تفسيرهاي متفاوتي هم از آن شد دال بر اينكه اقدام یک جانبه آمریکا در خروج از این توافق، تاثیرات منفی بر صلح و امنیت منطقه ای و بین المللی به همراه خواهد داشت. برخي اين اظهارات شما را به هشدار سیاسی ايران به آمريكا در منطقه تعبير كردند. اين تاثيرات منفي از نظر شما چه حوزه هايي را شامل مي شود؟
اگر خدای ناکرده برجام فرو بریزد، هیچ کس نمی تواند عواقب و نتایج آن را پیش بینی کند جز اینکه بگوید قطعا نتایج آن منفی و تاثیرگذار بر تمامی ابعاد اقتصادی ، سیاسی و امنیتی منطقه ای و بین المللی خواهد بود.
اگر برجام به هم بریزد طرف مقابل دست به چه اقدامی خواهد زد؟ آیا ایران را در محاصره قرار می دهد؟ در آنصورت چه انتظاری از ایران خواهند داشت؟ آیا فکر می کنند که ایران دست روی دست می گذارد؟ خیر . آقای رئیس جمهور بارها درباره واکنش ایران به این مساله صحبت کرده اند. قطعا تصمیم های ایران عقلانی و به دور از احساسات و عواطف خواهد بود. ایران براساس منطق تصمیم می گیرد اما اینگونه برداشت نشود که ایران هر فشاری را از جانب طرف های مقابل تحمل خواهد کرد و هیچ واکنشی که آنها را متنبه کند انجام نخواهد داد . هر کشوری از منافع و حاکمیت ملی خود دفاع می کند. اما من امیدوار هستم که ما به  نقطه  فروپاشی برجام نرسیم. فروریزی برجام می تواند بستر روابط بین الملل در بسیاری از حوزه ها را از حالت معمول خود خارج کند و به سمت و سویی حرکت شود که مورد دلخواه هیچ کدام از ما نیست.
غرب به خوبی این نکات را می داند و مسئولان جمهوری اسلامی ایران نیز هیچ گاه در این خصوص گزافه گویی نکرده اند. ما اعتقاد داریم که چو شمشیر پیکار برداشتی، نگه دار پنهان ره آشتی . ما هر دو وجه را حفظ می کنیم و ایران قطعا براساس عقلانیت و محاسبه های لازم اما براساس اطمینان به پشتوانه ملت و درراستای حفظ حاکمیت و منافع ملی حرکت می کند. ما  قطعا نمی گذاریم که آنها هر آنچه که می خواهند را آزادانه انجام دهند.
تا چه اندازه باید به تداوم همراهی اروپا با ایران در اجرای برجام امیدوار بود؟
اروپایی ها تاکنون به خوبی در کنار تداوم اجرای برجام ایستاده اند و این در حالی است که در گذشته تحلیل هایی از این دست زیاد بود که اروپایی ها و آمریکای ها بازی پلیس خوب و بد را انجام می دهند اما تا به امروز اروپایی ها از نظر گفتاری خوب ایستادگی کرده اند . اخیرا مواضع وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی دولت آمریکا علیه اروپا را شاهد بودید . از آنسوی میدان هم اروپایی ها محکم از اجرای برجام حمایت و اعلام کردند که برخورداری از منافع برجام حق ایران است. ما امیدوار هستیم که این موضع گیری های لفظی عملیاتی شود. علاوه بر آن ، وزرای خارجه چین و روسیه هم در چند روز اخیر صحبت های جدی به نفع برجام داشتند و اعلام کردند به دنبال راهکارهای جدید برای حفظ تجارت با ایران هستند.
پیش بینی شما از چالش میان ایران و آمریکا در آینده نزدیک چیست؟
باید دید در این چالش سنگین سیاسی که در یک سوی آن ایران و بازماندگان در برجام هستند و در سوی دیگر آن دولت خودخواه و خودبزرگ بین دونالد ترامپ ایستاده چه کسی برنده خواهد شد. دولت ترامپ منطق قدرت را دنبال می کند و این منطق جنگل است و در قرن 21 این منطق نمی تواند چاره ساز باشد. کاری که دولت فعلی امریکا انجام می دهد جز ایجاد یک آشفتگی سیاسی چه در داخل و چه در خارج آمریکا فایده دیگری ندارد. از حیث داخلی آمریکا هیچ گاه تا این اندازه آشفته نبوده و حداقل بنده به خاطر ندارم که امریکا پیش از این در چنین وضعیت بغرنجی از نظر استراتژی سیاسی قرار گرفته باشد. ایران باید با درایت ، حوصله و صبوری و به دور از شعار و احساسات سعی کند از این مانع عبور کند. ما باید مانع را دور بزنیم و به سمت آن نرویم که الحمدالله تا به امروز مسئولان سیاسی ما بسیار هوشمندانه عمل کرده اند.
آمریکا در اجلاس سالانه آژانس بین المللی انرژی اتمی بسیار تنها بود و جز عربستان ، امارات و اسرائیل کسی از این کشور حمایت نکرد و همه به حمایت از ایران برخواسته بودند. من درطول عمر سیاسی خودم در یک مجمع عمومی سراغ ندارم که امریکا تا این حد منزوی شده باشد اما این بار امریکا واقعا منزوی شده بود. این مساله نه غلو و نه شعار است . زمانی که اتحادیه اروپا می گوید امریکا با خروج از برجام اشتباه کرد دلالت بر چه مساله ای دارد؟
در سفر اخیری که جناب رئیس جمهور به نیویورک داشتند نیز ما شاهد برتری سیاسی ایران بودیم.  این مساله جای شکر گزاری دارد.
از نظر مردم دنیا چالش موجود میان ایران و آمریکا است. افکار عمومی در یک سوی چالش غولی را به نام امریکا می بینند که پیرو منطق قدرت است و در یک سوی دیگر آن ایران ایستاده که پیرو قدرت منطق است . دیدیم که قدرت منطق بر منطق قدرت چربید و دنیا با ایران همراه بود. تاکنون سابقه نداشته که ایران اینگونه در مجمع عمومی سازمان ملل در جایگاه برتر قرار داشته باشد.
در جلسه شورای امنیت که رئیس جمهور آمریکا ریاست آن را برعهده داشت یک نفر هم به حمایت از مواضع سیاسی وی برنخواست. نمایندگان تمام کشورهای حاضر از بولیوی تا فرانسه و انگلیس از اجرای برجام حمایت کردند و به ترامپ می گفتند که در این حوزه اشتباه کردید. این یک دستاورد بزرگ سیاسی است و نباید آن را دست کم بگیریم. امیدوار هستم که برخی از عزیزان منتقد ما حداقل منصفانه مساله در انزوا قرار گرفتن سیاسی ترامپ را تحلیل کنند و شاکر باشند که ایران در این چالش توانسته با قدرت منطق خود بر منطق جنگلی ترامپ چیره شود.
شما در سخنان خود بارها بر استقبال ایران از همکاری هسته ای ایران با همسایگان صحبت کرده اید. آیا تاکنون پیشنهادی برای این همکاری از سوی همسایگان دریافت کرده اید؟
کسی فعلا از همسایگان ما برای این همکاری پیشقدم نشده است. ما اعلام می کنیم و آماده هستیم که با کشورهای همسایه بخصوص حوزه خلیج فارس که به فعالیت های هسته ای ورود پیدا کرده اند ، همکاری کنیم. هرچند که از نظر سیاسی  ما با برخی از این کشورها مشکل داریم اما از آنجا که مساله ایمنی هسته ای حساسیت های خاص خود را دارد ما از همکاری با همسایگان خود در این حوزه استقبال می کنیم.اگر خدایی ناکرده در فناوری هسته ای حادثه ای رخ بدهد این حادثه مرز نمی شناسد و با حوادث دیگر فرق می کند. توصیه سازمان و پیش از این آقای دکتر ظریف هم این بوده که حداقل در بعد فنی ایران و کشورهای همسایه اقدام به انتقال تجربه در مسائل ایمنی هسته ای و تبادل کارشناس کنند. این مسائل سیاسی نیست و حتی ممکن است زمینه اعتماد سیاسی میان کشورها را فراهم کند. همین نوع همکاری ها می تواند زمینه سازی برای اعتماد سیاسی باشد. اعتماد سیاسی طرفین از بین رفته و خاورمیانه از این منظر متضرر شده است. شاید همکاری های هسته ای میان ایران و برخی کشورهای منطقه که با هم اختلاف سیاسی دارند روزی به این منتهی شود که سیاسیون کشورها در سایر مسائل هم با یکدیگر به تفاهم برسند.
سوالی که برخی از همسایگان ما باید به آن پاسخ بدهند این است که حاصل سیاست های تخریبی آنها در منطقه چه بوده است؟ عربستان سرزمین یمن را شخم زد و شاهد هستیم که ملت یمن در یک زندان بزرگ گرفتار شده اند. عربستان هم از ادامه این جنگ متضرر می شود و ماهانه چند میلیارد دلار هزینه این جنگ را پرداخت می کند. حاصل این جنگ برای عربستان چه بود؟ اگر عربستان همین هزینه را برای ارتقای معیشت مردم یمن کرده بود ، می توانست یمن را تصاحب کند. رفتار نابخردانه عربستان در این زمینه قابل مشاهده است. حتی اگر عربستان به دنبال این بود که ملت یمن را با خود همراه کند می توانست این پول را هزینه ارتقای معیشت آنها کرده تا دل آنها را هم به دست آورد. اما امروز عربستان کاری کرده که تبدیل به دشمن دائمی و تاریخی ملت یمن شده است.
در مورد امارات هم وضع به همین منوال است. رابطه تجاری ایران و امارات بسیار خوب است و شرکت های تجاری ایرانی بسیاری در این کشور فعالند. هفته ای بیش از 30 پرواز میان ایران و امارات در جریان است و سطح رابطه تجاری ما رقمی بیش از 10 میلیارد دلار است که البته زمانی به 14 میلیارد دلار هم رسیده بود. سوال اینجاست که امارات چرا این رفتار نسنجیده ، ناپخته ، ناآگاهانه، نادرست ، غیرعادلانه و جاهلانه را در برابر ایران در پیش گرفته است؟ این کشورها باید بدانند که ایران کشوری بزرگ و مقتدر با پیشینه تاریخی است. چرا با یک کشور مقتدر در منطقه کلنجار می روند؟ مگر ایران به دنبال چیست؟ نه به سرزمین آنها چشمداشت داریم و نه به منابع طبیعی آنها. آنها به جای همراهی ، دشمن فرضی خلق می کنند و با آن مبارزه می کنند. برخی از این کشورها داعش و طالبان را به وجود آورده اند و سپس از ایران دشمن سازی می کنند. تا چندی پیش ادعا می کردند که ایران ابوبکر البغدادی را به افغانستان فرستاده و این در حالی است که ما در اهواز شاهد آن اتفاق ناگوار توسط داعش بودیم. 
خالد الفالح، وزیر انرژی عربستان سعودی در شصت و دومین کنفرانس عمومی آژانس بین المللی انرژی اتمی در وین با اشاره به برنامه هسته ای ایران مدعی شد که عربستان خواستار شفاف سازی در رابطه با سطح ایمنی نیروگاه های هسته ای است و همچنين ادعا كرد كه استاندارد های ایمنی نیروگاه هسته ای بوشهر موجب نگرانی منطقه خلیج فارس و خاورمیانه شده است. اين ادعاي سعودي تا چه اندازه در ميدان واقعيت قابل توجه است ؟ آيا آژانس در اين زمينه تاكنون ابراز نگراني كرده و ايران چه گام هايي براي افزايش سطح ايمني نيروگاه بوشهر برداشته است؟
ایران برای شفاف سازی چه کند؟ یک مرجع بین المللی مورد تایید باید این کار را انجام بدهد چرا که در غیراینصورت اگر از من سوال کنید من می گویم بوشهر ایمن است و همینطور اگر از اماراتی هم سوال کنید آنها ایمنی نیروگاه های خود را تضمین می کنند. در حال حاضر  OSARTیک مرجع بین المللی است که نماینده آن تا چندماه دیگر به ایران سفر خواهد کرد. وانو (WANO) یک مرجع بین المللی دیگر در این حوزه است که نمایندگان آن چندبار از ایران بازدید کرده و سطح ایمنی نیروگاه های ما را از C  به  B ارتقا داده است. وانو وOSART  مراجع بین المللی هستند و به ایران یا کشور دیگری گرایش ندارند. پس ایران گام های لازم را در این زمینه را برداشته است.
ما علاقه مند هستیم که دانشمندان هسته ای کشورهای همسایه هم به ایران سفرکنند و از نزدیک در جریان وضعیت ایمنی نیروگاه های ما قرار بگیرند. کویت یک بار در این زمینه ابراز نگرانی کرده بود و ما اعلام کردیم که از حضور دانشمندان کویتی در بوشهر خوشحال می شویم و دعوت کردیم که مهمان ما باشند .
که نیامدند؟
بله. ما الان هم به کشورهای خلیج فارس اعلام می کنیم که دانشمندان شما مهمان ما باشند و از نیروگاه بوشهر بازدید کنند. ما امیدوار هستیم که بتوانیم یک "مجمع منطقه ای ایمنی هسته ای" با  حضور دانشمندان هسته ای کشورهای همسایه تشکیل بدهیم .


نسخه قابل چاپ