مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور
 
 

معرفی مرکز

مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور یک مرجع نظارتی دولتی است که برای توسعه ایمنی در تأسیسات و فعالیت‌های هسته‌ای و پرتوی و نظام‌مند کردن استفادة ایمن از انرژی هسته‌ای و منابع پرتو به‌منظور حصول اطمینان از حفاظت کارکنان، مردم، نسل‌های آینده و محیط‌زیست در برابر اثرات زیان‌آور پرتوها در سطح کشور تشکیل شده است.
این مرکز با حفظ استقلال موثر، از طریق " تهیه و تدوین ضوابط، مقررات و دستورالعمل‌های ایمنی هسته‌ای ‌و پرتوی"، " ارزیابی ایمنی"، " صدور پروانه ساخت و بهره‌برداری و مجوزهای مرتبط " و  " بازرسی، نظارت و اعمال قانون" نظارت‌های قانونی خود را اعمال می‌نماید.
این مرکز، در چهارچوب وظایف قانونی و نظارتی خود، اصول، ضوابط، رهنمودها و استانداردهای ایمنی پذیرفته‌شده در سطح بین‌المللی ازجمله آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مراجع نظارتی سایر کشورها را مورد بررسی و مطالعه قرار می‌دهد و برحسب مورد پس از مطابقت با قوانین موجود کشور و تشخیص مرکز مورد پذیرش، اصلاح یا رأساً اقدام به تدوین می‌نماید تا در سطح کشور اجرا شود.

نظام‌ مدیریت مرکز، با بهره‌گیری از الزامات استاندارد  (GS-R-3 2006) آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نیز راهنمای‌کاربردی (GS-G-3.1 2006) و  ‌مدرک (GSR Part1 2010) ایجاد شده است.
آنچه که در نظام مدیریت مرکز دارای اهمیت می‌باشد این است که ‌ایمنی باید در کلیه سطوح مدیریتی برای برنامه‌ریزی، کنترل و نظارت برفعالیت‌های مرتبط با ایمنی هسته‌ای و پرتوی ، به‌عنوان یک اصل خدشه‌ناپذیر تلقی شده و کمبودهای احتمالی و ملاحظات اقتصادی نباید اصول ایمنی را تحت‌الشعاع قرار دهد
.
فعالیت‌های قانونی و نظارتی مرکز، حوزه‌های کاری زیر را در بر می‌گیرد.

  1. تأسیسات و فعالیت‌های هسته‌ای و پرتوی
  2. فعالیت‌های مرتبط با کار و یا حمل‌ونقل منابع پرتو و پسمان‌های پرتوزا
  3. فعالیت‌های مدیریت پسمانداری
  4. هرگونه فعالیت یا واقعه‌ای‌که ممکن است منجر به‌آلودگی یا پرتوگیری مردم از طریق منابع طبیعی یا مصنوعی گردد
  5. فعالیت‌های قانونی و نظارتی مرکز نظام در تأسیسات هسته‌ای و پرتوی و منابع تولید پرتو، در طی دوره عمر آن‏ها و نیز در کلیه مراحل انتخاب ساخت‌گاه، طراحی، ساخت، راه‌اندازی، بهره‌برداری و ازکاراندازی ادامه خواهد داشت


چشم انداز

  • استقرار یک نظام ایمنی هـسته‌ای در کشـور به گونـه‌ای که به جامعـه اطمیـنان دهد تأسیسات هستـه‌ای و پرتـوی و انجـام فعالیـت‌هـای مرتبـط ایمـن بـوده و پـرتـوگیـری کـارکنـان، مــردم، نسـل‌های آینـده و آلـودگی پرتوی محیطزیست به حداقل ممکن قابل دستیابی کاهش می‌یابد.


ماموریت

  • حصـول اطمیـنان از استـفاده ایمـن و امـن از انـرژی هسـته‌ای و منابع پرتو در کشـور با هدف حفـاظت کارکنان، مردم، نسل‌های آینده و محیط زیست دربرابر اثرات زیان‌بار پرتوها

 

شرح وظایف مرکز نظام ایمنی هسته‌ای کشور

  • انجام کلیه اقدامات لازم به‌منظور حصول اطمینان از حفاظت کارکنان، مردم، نسل های آینده و محیط‌زیست در برابر اثرات زیان‌آور پرتوها
  • تهیه، تصویب، ابلاغ، به‌روزرسانی و انتشار ضوابط، مقررات و رهنمودهای ایمنی هسته ای، امنیت هسته ای و حفاظت پرتوی، با بهره‌گیری از استاندارد‌های بین‌المللی بویژه استانداردهای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
  • ارزیابی ایمنی تأسیسات و فعالیت های هسته ای و پرتوی
  • صدور، اصلاح، تمدید اعتبار، تعلیق و لغو پروانه و مجوز برای تأسیسات و فعالیت های هسته ای و پرتوی
  • انجام نظارت و بازرسی به‌منظور حصول اطمینان از رعایت ضوابط و مقررات ایمنی هسته ای، امنیت هسته ای و حفاظت پرتوی
  • اعمال اقدامات الزام‌آور (اجباری) در مورد بهره بردارانی که از الزامات ایمنی هسته ای، امنیت هسته ای و حفاظت پرتوی تخطی یا عدول کرده اند
  • همکاری با مراجع ذیربط دولتی و ارائه مشاوره، راهنمائی و اطلاعات لازم در امور مربوط به حفاظت کارکنان، مردم و محیط‌زیست، آمادگی و برنامه ریزی برای وضعیت های اضطراری، حفاظت فیزیکی از تأسیسات و مواد هسته ای و ترابری مواد پرتوزا
  • ایجاد و به‌روزآوری سامانه حسابرسی و کنترل منابع پرتوزا و مواد هسته‌ای و تهیه ضوابط و الزامات لازم در سطح کشور
  • توسعه فناوری و انجام تحقیقات و استفاده از نتایج در زمینه  های ایمنی هسته ای، امنیت هسته ای و حفاظت پرتوی
  • اطلاع‌رسانی درزمینه امور مربوط به ایمنی هسته ای و حفاظت پرتوی در جهت توسعه فرهنگ ایمنی جامعه و کارکنان تأسیسات هسته ای و پرتوی
  • ایجاد و به‌روزآوری سامانه ملی اطلاعات تأسیسات و فعالیت های هسته ای و پرتوی
  • ایجاد و به‌روزآوری سامانه ملی اطلاعات پرتوگیری کارکنان، منابع پرتو و تعیین گروه‌های بحرانی
  • ارزیابی رادیولوژیکی محیط‌زیست در محدوده سرزمین جمهوری اسلامی ایران شامل تخمین پرتوگیری ناشی از پرتوهای طبیعی محیط
  • استفاده از خدمات مشاوران، مؤسسات علمی، اشخاص حقیقی و حقوقی مستقل (داخلی و خارجی) از طریق عقد قرارداد
  • برقراری ارتباط و همکاری با نظام ایمنی هسته ای سایر کشورها، سازمان‌ها و مراکز بین المللی، به خصوص آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و حضور مستمر در مجامع بین المللی
  • ایفای نقش ملی درزمینه کنوانسیون های مرتبط


شرح وظایف دفتر امور حفاظت دربرابراشعه

  • تهیه، تدوین و به  روزرسانی ضوابط، مقررات، رهنمودها و استانداردهای حفاظت دربرابراشعه
  • ارزیابی ایمنی تأسیسات و فعالیت  های پرتوی
  • صدور، اصلاح، تمدید اعتبار، تعلیق، لغو پروانه و مجوز برای تأسیسات و فعالیت  های پرتوی
  • نظارت و بازرسی بر: کلیه فعالیت  های مرتبط با منابع پرتو مطابق با قانون حفاظت دربرابراشعه؛ حسن اجرای ضوابط و مقررات جهت حصول اطمینان از حفاظت کارکنان، مردم و محیط‌زیست؛ و مراکز ارائه خدمات مرتبط با فعالیت های پرتوی نظیر آموزش و دزیمتری
  • اعمال اقدامات الزام‌آور به اشخاص حقیقی و حقوقی که از الزامات قانونی حفاظت دربرابر اشعه تخطی یا عدول کرده‌اند
  • ایجاد یک سیستم مکانیزه به‌منظور تسهیل در اجرا، کنترل و نظارت بر فرآیندهای مرتبط با دفتر امور حفاظت در برابر اشعه
  • ایجاد و به  روزرسانی بانک اطلاعاتی از مراکز کار با پرتو، پرتوگیری کارکنان، منابع پرتو و تعیین گروه‌های بحرانی
  • ارزیابی رادیولوژیکی محیط‌زیست و تخمین پرتوگیری ناشی از پرتوهای طبیعی محیط و ناشی از فعالیت  ها در قلمروی سرزمینی
  • کنترل و پایش پرتوی لحظه  ای کشور به‌منظور آشکارکردن به‌موقع هرگونه وضعیت غیرعادی
  • انجام تحقیقات و بررسی جامع اثرات رادیولوژیکی در: مناطق با پرتوزایی طبیعی بالا؛ مراکز پزشکی و بیماران؛ پرتوگیری های ممتد؛ پرتوهای غیریونساز نظیر UV، تلفن همراه و مایکروویو
  • همکاری با مراجع ذیربط دولتی در چهارچوب وظایف قانون حفاظت در برابر اشعه
  • ارائه مشاوره و راهنمایی و اطلاعات لازم در امور مربوط به حفاظت کارکنان، مردم و محیط‌زیست و همکاری با مراجع ذیربط دولتی
  • همکاری و مشاوره در تشخیص و رسیدگی به فوریت  های پرتوی ناشی از پرتوهای یونساز و غیریونساز
  • اطلاع  رسانی درزمینه امور مربوط به حفاظت دربرابراشعه در جهت توسعه فرهنگ ایمنی جامعه و کارکنان تأسیسات وفعالیت  های پرتوی
  • همکاری با مؤسسات علمی تحقیقاتی و دانشگاهی کشور و مراکز مرتبط در سایر کشورها و مجامع بین  المللی
  • ایفای نقش نقطه تماس ملی درزمینه کنوانسیون  های اعلام فوری سوانح هسته  ای و کمک  رسانی به‌هنگام وقوع سوانح هسته ای


شرح وظایف دفتر امور ایمنی و فوریت‌های هسته‌ای

  • تهیه، تدوین و به‌روز‌رسانی ضوابط، مقررات و رهنمودهای ایمنی و امنیت هسته‌ای


ارزیابی مدارک مرتبط با ایمنی و امنیت هسته‌ای 

  • مدارک، اطلاعات و اسناد ایمنی و امنیت هسته‌ای
  • مدارک، اطلاعات و اسناد دوره‌ای ایمنی و امنیت هسته‌ای
  • اسناد مربوط به ریشه‌یابی و تجزیه و تحلیل وضعیت‌های غیرعادی، وقایع و حوادث در فرآیندهای راه‌اندازی و بهره‌برداری از تأسیسات هسته‌ای
  • ممیزی از پیمانکاران و سازندگان تجهیزات ، به‌منظور حصول اطمینان از وجود سیستم مطلوب مدیریت کیفیت برای انجام فعالیت‌ها در حیطه کاری آن‌ها
  • صدور مجوز برای فعالیت‌ها و ارائه پیشنهاد صدور پروانه برای انتخاب محل، ساخت، راه‌اندازی، بهره‌برداری، از کاراندازی  تأسیسات
  • بررسی مدارک متقاضیان کارگردانی راکتورهای هسته‌ای و تحقیقاتی و ارائه پیشنهاد صدور پروانه با رعایت کامل ضوابط ایمنی هسته‌ای

 
نظارت و بازرسی تاسیسات هسته‌ای به‌منظور حصول اطمینان از :
  • رعایت ضوابط و مقررات ایمنی و امنیت هسته‌ای در تأسیسات و فعالیت‌های هسته‌ای
  • رعایت شرایط اعتباری پروانه‌ها و یا مجوزها
  • ساخت تجهیزات در کارخانجات سازنده، فرآیند نصب تجهیزات، تست‌ها، تعمیرات، فرآیند راه‌اندازی و بهره‌برداری از تأسیسات هسته‌ای به‌خصوص نیروگاه‌های هسته‌ای
  • شناسایی وضعیت‌های غیرعادی، وقایع و حوادث در فرآیندهای راه‌اندازی و بهره‌برداری از تأسیسات هسته‌ای؛
  • رعایت الزامات در سیستم ملی و کنترل مواد و تأسیسات هسته‌ای


شرح وظایف دفتر خدمات هسته ای و پرتوی

  • انجام اقدامات لازم در پشتیبانی علمی و فنی مورد نیاز دفاتر مرکز
  • نظارت بر انجام اقدامات لازم به منظور حصول اطمینان از عدم آلودگی اقلام وارداتی نظیر مواد غذائی و ضایعات فلزی در مبادی ورودی و خروجی کشور در شرایط عادی و اضطراری
  • توسعه فناوری و انجام تحقیقات مرتبط با موضوعات ایمنی هسته‌ای
  • تعیین و توسعه به‌کارگیری استانداردهای مورد نیاز مرکز
  • تأیید صلاحیت کارکنان آزمون‌های غیرمخرب شاغل در تأسیسات هسته‌ای
  • ارائه مشاوره‌های فنی در جهت تأمین نیازهای فنی مرکز
  • تدوین استانداردهای ضروری مرکز با بهره‌گیری از استانداردهای بین‌المللی بویژه استانداردهای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
  • ارائه خدمات آزمون‌های غیرمخرب در انجام بازرسی‌های فنی و مشاوره‌ای مرکز
  • همکاری در جهت ارتقای ایمنی هسته‌ای با مؤسسات علمی و تحقیقاتی و دانشگاهی کشور و مراکز مرتبط در سایر کشورها 
  • بررسی و تدوین پیشنهادهای لازم درزمینه راهبردها، سیاست‌ها و برنامه‌های بلند مدت و میان مدت درزمینه بازرسی‌های فنی در شرایط عادی و اضطراری
  • ارتباط و همکاری با سازمان ملی استاندارد ایران درزمینه تدوین استانداردهای ملی و بین‌المللی مرتبط با آزمون‌های غیرمخرب و صنایع هسته‌ای
  • ارائه مشاوره فنی به مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی کشور درزمینه آزمون‌های غیرمخرب 
  • ارتباط، همکاری و مشارکت فعال در انجمن‌های علمی مرتبط و  حمایت از کنفرانس‌های علمی آزمون‌های غیرمخرب و بازرسی فنی
 

جهت ارتباط با  مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور  به آدرس inra.aeoi.org.ir  مراجعه فرمایید.